حضرت عباس؛ الگوی معرفت و بصیرت و مجاهدت

امام صادق علیه السلام در روایتی در توصیف حضرت عباس علیه السلام چنین فرمود:«كانَ عَمُّنا العَبّاس نَافِذَ البَصيرَة، صُلْبَ الايِمانِ، جَاهَدَ مَعَ أبى عَبداللَّه، و ابلى بَلاءً حَسَناً، و مَضَى شهيداً»در این روایت پنچ ویژگی ممتاز حضرت عباس توسط امام صادق علیه السلام بیان شده است:

یک.  نَافِذَ البَصيرَة؛ یعنی حضرت عباس علیه السلام نه تنها دارای بصیرت بود و در فتنه‌ها و گردبادهای اعتقادی و دینی امور بر او مشتبه نمی‌شد و راه از چاه بر او مشتبه نمی‌شد؛ بلکه بصیرتی «نافذ» داشت. یعنی بصیرت او به گونه‌ای بود که نه تنها لایه‌های ظاهری امور را می‌دید بلکه لایه‌های زیرین امور و پیچ‌ و خم‌های درهم تنیده مسائل را به خوبی درک می‌کرد.

عمق مسائل را تا دورترین ساحت‌ها و عمیق‌ترین لایه‌های آنها به خوبی درک می‌کرد.دو. صُلْبَ الايِمانِ؛ ایمان صلب یعنی ایمانی که اولاً پایه‌ها و بنیان‌هایی محکم و مقاوم و تزلزل‌ناپذیری داشته باشد،

ثانیاً، شاکله‌ و بدنه‌ای محکم و نفوذناپذیر داشته باشد.از مهمترین ویژگی‌های حضرت عباس علیه السلام «ایمان مستحکم» و «استقامت مدام» در راه حق بود. آن حضرت در سراسر عمر پربرکت خود لحظه‌ای در پیمودن مسیر حق سست نشد و حتی لحظه‌ای از حرکت بازنایستاد؛ بلکه دائماً در حرکتی شتابنده و رو به جلو، بر معرفت و ادب و بصیرت خود نسبت به جایگاه ولایت افزود.در زیارتنامة حضرت عباس چنین می‌خوانیم: أَشْهَدُ أَنَّكَ‌ لَمْ‌ تَهِنْ‌ وَ لَمْ‌ تَنْكُل؛ شهادت می‌دهم که تو نه سستی ورزیدی و نه بازایستادی.و این درسی است که شیفتگان آن حضرت، در روزگار حاضر،‌ که نظام اسلامی تحت شدیدترین تهدیدها و تحریم‌ها واقع شده است، بیش از هر زمان دیگری به آن نیازمندند.

سه. جَاهَدَ مَعَ أبى عَبداللَّه؛ او در رکاب حسین و همراه با حسین و در معیت امام معصوم به جهاد در راه خدا پرداخت. او پرچم‌دار سپاه حسین بود؛ یعنی پرچمدار سپاهی که وفادارترین و بهترین و عزیزترین انسان‌های روی زمین بودند.

چهار. و ابلى بَلاءً حَسَناً؛ از دیگر ویژ‌گی‌های بارز حضرت عباس این بود که از آزمون‌ سخت الهی به زیبایی و سرافرازانه بیرون آمد.

آزمونی که بسیاری از یاران پیامبر و امیرمؤمنان و امام حسن مجتبی در آن مردود شدند و نتوانستند مسیر درست را تشخیص دهند، او نه تنها وارد این آزمون شد؛ بلکه سرافرازانه و بسیار زیبا هم از آن بیرون آمد. او الگوی همه مجاهدان و ایثارگران و جانبازان در راه ولایت، تا همیشه تاریخ شد.

پنج. و مَضَى شهيداً؛ و سرانجام آنکه حضرت عباس در رکاب ابی‌عبدالله الحسین به شهادت رسید. و این مقام و منزلتی بلند و بالا است که فردی در رکات امام معصوم به شهادت برسد و از مقام و منزلتی نزد ولی خدا برخوردار باشد که در شهادت او آن جملات بسیار تکان‌دهنده از زبان امام حسین خارج شود که: «الْآنَ انْكَسَرَ ظَهْرِي وَ قَلَّتْ حِيلَتِي‌».

*. حجت الاسلام احمد حسین شریفی