آيت‌الله مصباح يزدي: خداي متعال ما را در زماني آفريده که بسياري از نعمت‌هاي مادي و معنوي فراهم آمده است؛ و در تمام 1400سالي که از بعثت پيامبر اکرم‌صلي‌الله عليه وآله مي‌گذرد، در هيچ‌دوراني چنين موقعيتي پيش نيامده است که در رأس يک حکومت ديني نائب امام عصر عليه‌السلام باشد؛ رهبري که به تصديق دشمنان در رهبري جامعه بي‌نظير است.

به گزارش تبيين به نقل از پايگاه اطلاع‌رساني آثار حضرت آيت‌الله مصباح يزدي، رئيس مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) در ديدار با جمعي از نخبگان سرباز سراسر کشور گفت: طبق مصالحي که خداوند متعال درنظر دارد، انسان‌ها با هم اختلافاتي دارند که بخشي از آن‌ها اختياري نيست؛ مانند: رنگ پوست، جنسيت، اقليم زندگي، و موقعيت اجتماعي و خانوادگي. چون اراده و انتخاب ما در اين موارد در کار نبوده، به‌طور طبيعي مسؤوليتي نيز در اين جهت متوجه ما نخواهد بود.

آيت‌الله مصباح يزدي با برشمردن برخي تفاوت‌ها که ناشي از اراده و اختيار انسان‌هاست، گفت: در برابر هرآنچه اراده و انتخاب ما به‌گونه‌اي در آن مؤثر است، مسئوليت داريم و بايد پاسخ‌گوي عملکرد خود باشيم. و البته بايد بدانيم که مسئوليت حقيقي ما در برابر کسي است که مالک ما است.

ايشان در ادامه با طرح اين پرسش که چه عاملي باعث مي‌شود تا آدمي کاري اختياري انجام مي‌دهد يا راهي را انتخاب مي‌کند، افزود: براي تبيين انگيزه انسان‌ها از رفتارهاي اختياري سه نکته قابل تأمل وجود دارد. نخست آن‌که بسياري از کارهاي ما يا براي دفع رنج است و يا براي کسب لذت. بنابراين، اولين انگيزه کارهاي اختياري انسان از مفهوم لذت نشأت مي‌گيرد.

آيت الله مصباح سپس به دومين عنصر در ايجاد انگيزه اشاره کرد و گفت: مي‌دانيم که همه لذت‌ها براي انسان آماده نيست، و براي کسب برخي لذت‌ها بايد روزها، ماه‌ها و سال‌ها فعاليت کنيم تا به خواسته‌هاي خود برسيم. در اين‌جا مفهومي ديگر به‌نام منفعت مطرح مي‌شود که درواقع، وسيله‌اي براي کسب لذت است.

وي آن‌گاه به سومين نکته در مباني رفتار اختياري پرداخت و ادامه داد: گاهي در مسير کسب منفعت، بايد زحمت‌ها و رنج‌هايي متحمل شد. وقتي آدمي محاسبه مي‌کند که از مجموع آثار مترتب بر کاري، منفعتش بيشتر است يا زيان آن، در اين‌جا مفهوم ديگري به‌نام مصلحت مطرح مي‌شود.

علامه مصباح با اشاره به اين‌که همه عقلاي عالم در حد عقل خويش، اين محاسبات را دارند و براي انجام کارهاي گوناگون برآيندي از نفع‌ها و زيان‌ها را محاسبه مي‌کنند و مصلحت خويش را درنظر مي‌گيرند؛ بيان کرد: اما دايره فکر اکثر آن‌ها درباره منفعت‌ها و زيان‌هاي همين دنياست و درباره زندگي پس از مرگ که زندگاني جاوداني است محاسبه‌اي صورت نمي‌گيرد.

ايشان در ادامه تأکيد کرد: پيامبران آمدند تا توجه انسان را به معاد و ارزش‌گذاري بر اساس زندگي اخروي جلب کنند، زيرا زندگي اين دنيا، اگرچه هزارسال به‌طول بيانجامد، باز هم نسبت به زندگي آخرت، مانند يک‌چشم‌برهم‌زدن است.

استاد اخلاق حوزه علميه گفت: پيامبران آمدند تا بگويند در زندگي پس از مرگ نعمت‌ها و رحمت‌هايي وجود دارد که بايد استحقاق دريافت آن‌ها را از طريق کارهايي کسب کنيد که در اين دنيا انجام مي‌دهيد، و زندگاني دنيا مانند دوران جنيني است، با اين تفاوت که در اين‌جا اختيار وجود دارد و آدمي مي‌تواند با اراده خويش سرنوشت خويشتن را تعيين کند؛ بنابراين بايد به زندگي دنيا به‌چشم يک سفر بنگريم؛ سفري که هميشگي نيست و ناگزير مقصدي دارد و اصل همان است.

آيت‌الله مصباح با اشاره به اين‌که پيامبران براي تربيت انسان‌ها آمده‌اند تا بفهمانند که از کجاييد، در کجاييد، و به‌سوي کجاييد، خاطر نشان کرد: همه دستورات پيامبران بر محور مصلحت شکل گرفته است، و آنان به ما آموخته‌اند که چه‌کنيم و چگونه از اين امکانات بهره‌مند شويم تا به سعادت برسيم، و ما نيز بايد درست فکر کنيم که مصلحت حقيقي ما چيست و منفعت‌هاي زودگذر ما را فريب ندهد و از اين فرصت و لوازم آن بهره بگيريم تا لياقت آن رحمت‌هاي بي‌پايان را پيدا کنيم.

ايشان با تأکيد بر ويژگي‌هاي شرايط کنوني جامعه اسلامي تصريح کرد: خداي متعال ما را در زماني آفريده که بسياري از نعمت‌هاي مادي و معنوي فراهم آمده است؛ و در تمام 1400سالي که از بعثت پيامبر اکرم‌صلي‌الله عليه وآله مي‌گذرد، در هيچ‌دوراني چنين موقعيتي پيش نيامده است که در رأس يک حکومت ديني نائب امام عصر عليه‌السلام باشد؛ رهبري که به تصديق دشمنان در رهبري جامعه بي‌نظير است.

استاد اخلاق حوزه علميه در پايان خاطرنشان کرد: ما بايد دربارة اين نعمت مغتنم درست بينديشيم و از امکانات آن براي سعادت ابدي خود بهره‌مند شويم، و به نظر مي‌رسد شناخت عميق‌تر، يقيني‌تر و گسترده‌تر نسبت به باورها و ارزش‌هاي ديني، پيروي از رهبري جامعه اسلامي، و نيز ارتباط با خدا و داشتن برنامه عملي براي خودسازي از جمله کليدهايي است که در راه سعادت به‌کار مي‌آيد.

گفتني است اين ديدار 22تيرماه در سالن همايش‌هاي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) صورت گرفته است.